Jaki jest poziom przejrzystości wynagrodzeń w Polsce?
Przejdź do Indeksu Przejrzystości Wynagrodzeń
Jawność wynagrodzeń to jeden z najgorętszych tematów współczesnego rynku pracy. Z jednej strony budzi ogromne zainteresowanie – pracownicy chcą wiedzieć, ile zarabiają inni. Z drugiej, wciąż towarzyszy jej wyraźny opór, szczególnie, gdy chodzi o ujawnienie własnych zarobków. Dodatkowo dyskusję podgrzewa unijna dyrektywa UE 2023/970, która ma wymusić realne zmiany w sposobie komunikowania płac w firmach i w ten sposób ograniczyć lukę płacową. Pojawia się jednak kluczowe pytanie: czy regulacje rzeczywiście przełożą się na większą równość i przejrzystość, czy pozostaną jedynie formalnym obowiązkiem?
W artykule przyglądam się temu problemowi z perspektywy danych. Prezentuję Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń 2026, który mierzy, jak pracownicy postrzegają transparentność płac w swoich organizacjach. Wyniki pokazują, że rzeczywistość może odbiegać od deklaracji. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jaki jest realny poziom “jawności” wynagrodzeń w Polsce, ten artykuł dostarczy Ci konkretnych odpowiedzi i inspiracji do oceny własnej organizacji. Znajdziesz tu również interaktywne narzędzie do oceny przejrzystości Twojego wynagrodzenia.
Jawność i przejrzystość wynagrodzeń
Jawność i przejrzystość wynagrodzeń budzą wiele kontrowersji a jednocześnie jest to zagadnienie niezwykle popularne – nie tylko wśród praktyków HR, lecz także wśród zwykłych ludzi. Temat wynagrodzeń innych osób pozostaje jednocześnie intrygujący i paradoksalny, o czym świadczy chociażby to, że Polacy deklaratywnie popierają jawność płac u innych osób, ale poparcie to kończy się, gdy trzeba ujawnić własne wynagrodzenia.
Jednak to w kręgach specjalistów zarządzania zasobami ludzkimi kwestia przejrzystości wynagrodzeń budzi szczególnie dużo emocji, a to za sprawą unijnej dyrektywy UE 2023/970. Jej założeniem jest zwiększenie przejrzystości systemów wynagradzania w celu zapewnienia sprawiedliwości wynagrodzeń kobiet i mężczyzn poprzez m.in. wczesne informowanie kandydatów o oferowanym wynagrodzeniu, wprowadzenie obowiązku wartościowania pracy, wymóg stosowania obiektywnych kryteriów wynagradzania, konieczność uzasadniania różnic w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn oraz zapewnienia dostępu do zasad ustalania płac i awansów, a także umożliwienie dostępu do informacji o przeciętnych wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn wykonujących pracę o podobnej wartości. W dłuższej perspektywie działania te mają przyczynić się do redukcji luki płacowej.
Przejrzystość wynagrodzeń nie jest jednak wyłącznie kwestią regulacji prawnych. Stanowi także istotne wyzwanie dla psychologii pracy i badaczy organizacji. Jaki wpływ ma zwiększanie przejrzystości wynagrodzeń na funkcjonowanie organizacji? Jak postrzegają ją i reagują na nią pracownicy? Czy większa przejrzystość faktycznie prowadzi do większej równości? I wreszcie – czy odgórne regulacje prawne są w stanie realnie zwiększyć transparentność wynagrodzeń w organizacjach, czy jedynie wprowadzają zmiany o charakterze symbolicznym i ceremonialnym?
Aby odpowiedzieć na te i podobne pytania, warto rozpocząć od pomiaru poziomu przejrzystości wynagrodzeń w polskich organizacjach. Temu właśnie służy narzędzie, jakim jest Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń. Choć o przejrzystości mówi się coraz więcej, nadal niewiele wiadomo o jej rzeczywistym poziomie w praktyce. Dlatego pierwsza edycja badania Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń wyznacza bazowy poziom przejrzystości wynagrodzeń w Polsce w roku 2026. Wyniki te mogą stanowić punkt wyjścia i pomóc ocenić, czy unijna dyrektywa wpłynie na wzrost przejrzystości wynagrodzeń. Mogą być także użyteczne dla menedżerów i specjalistów ds. wynagrodzeń, ponieważ zaprezentowany prosty model pomiaru może służyć do oceny oraz monitorowania przejrzystości w organizacjach, a także umożliwić porównanie wyników z poziomem ogólnopolskim.
Jak mierzyć przejrzystość wynagrodzeń?
Przejrzystość wynagrodzeń nie ogranicza się wyłącznie do jawności płac ani do dostosowania systemu wynagradzania do wymogów unijnej dyrektywy. W niniejszym ujęciu rozumiana jest szerzej – jako stopień otwartości polityki komunikacyjnej pracodawcy w obszarze wynagrodzeń. Obejmuje ona w szczególności trzy wymiary: przejrzystość procedur wynagradzania, przejrzystość wartości wynagrodzeń oraz przejrzystość komunikacji dotyczącej wynagrodzeń.
Przejrzystość procedur wynagradzania – zakres informacji ujawnianych pracownikom na temat sposobu ustalania ich wynagrodzeń.
Przejrzystość wartości wynagrodzeń – zakres informacji na temat rzeczywistych poziomów wynagrodzenia, które są ujawniane pracownikom (np.: jawność płac, jawność wartości benefitów).
Przejrzystość komunikowania wynagrodzeń – zakres, w jakim pracownicy mają swobodę (lub jej brak) w wymienianiu się informacjami na temat wynagrodzenia i jego składników.
Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń
Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń to przedsięwzięcie mające na celu oszacowanie i monitorowanie poziomu przejrzystości wynagrodzeń w polskich organizacjach z punktu widzenia pracowników. W Polsce badania nad przejrzystością wynagrodzeń były już wcześniej prowadzone. W marcu 2025 roku takie badania realizowała prof. H. Kinowska (Kinowska, 2025), z kolei w grudniu 2025 roku swoje analizy opublikował Polski Instytut Ekonomiczny (Pałczyńska i in., 2025). Są to przykłady interesujących badań, z którymi warto się zapoznać. Nie obejmowały jednak wyznaczenia jednego zbiorczego wskaźnika – Indeksu Przejrzystości Wynagrodzeń – według zaproponowanej tutaj metodologii. W celu wyznaczenia Indeksu stworzyłem kwestionariusz do badania przejrzystości wynagrodzeń, a na jego podstawie krótki Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń oparty na trzech pytaniach pochodzących z tego kwestionariusza. Każde z pytań mierzy jeden wymiar przejrzystości wynagrodzeń. Pytania wchodzące w skład indeksu przejrzystości wynagrodzeń, to:
Przejrzystość procedur wynagradzania: Czy Twój pracodawca informuje pracowników na podstawie jakich zasad ustala wysokość wynagrodzenia?
Przejrzystość wartości wynagrodzeń: Czy Twój pracodawca ujawnia wysokość wynagrodzenia innych pracowników w Twoim miejscu pracy, którzy mają takie same lub zbliżone obowiązki zawodowe jak Ty?
Przejrzystość komunikowania wynagrodzeń: Czy Twój pracodawca zakazuje pracownikom wymieniania się informacjami o wysokości otrzymywanych przez nich wynagrodzeń? (pytanie o odwróconej skali – wyższy wynik to mniejsza przejrzystość)
Przejdź do Indeksu
Odpowiedzi na pytania udzielano na pięciostopniowej skali, gdzie 1 oznaczało „zdecydowanie się nie zgadzam”, 2 – „nie zgadzam się”, 3 – „trudno powiedzieć”, 4 – „zgadzam się”, a 5 – „zdecydowanie się zgadzam”. Średnie wartości odpowiedzi zaprezentowano w tabeli 1.
Tabela 1 Średnie odpowiedzi na pytania odnoszące się do przejrzystości procedur, wartości wynagrodzeń oraz ich komunikacji.
| Pytania Indeksu Przejrzystości Wynagrodzeń | M | SD |
| Czy Twój pracodawca informuje pracowników na podstawie jakich zasad ustala wysokość wynagrodzenia? | 3,08 | 1,28 |
| Czy Twój pracodawca ujawnia wysokość wynagrodzenia innych pracowników w Twoim miejscu pracy, którzy mają takie same lub zbliżone obowiązki zawodowe jak Ty? | 2,23 | 1,23 |
| Czy Twój pracodawca zakazuje pracownikom wymieniania się informacjami o wysokości otrzymywanych przez nich wynagrodzeń? | 3,32* | 1,25 |
Uwagi: M = średnia; SD = odchylenie standardowe; skala odpowiedzi od 1 do 5; *średnia po odwróceniu odpowiedzi na skali tak, by wyższy wynik wskazywał wyższą przejrzystość
W celu wyliczenia jednego wskaźnika obrazującego ogólny poziom przejrzystości wynagrodzeń w Polsce – Indeku Przejrzystości Wynagrodzeń, obliczono średnią z odpowiedzi na trzy prezentowane tu pytania, która wyniosła M = 2,88 (na skali od 1 do 5). Dla większej jasności interpretacji, wynik ten przeliczono na skalę o rozpiętości od 0 do 100, gdzie 0 oznacza całkowity brak przejrzystości, a 100 – najwyższy możliwy poziom transparentności (więcej informacji w sekcji metodologia). Uzyskany w ten sposób Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń wynosi 47/100 punktów.

Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń na poziomie 47/100 oznacza, że w Polsce pracownicy mają raczej ograniczoną wiedzę o tym, jak ustalane są wynagrodzenia, ile zarabiają inni na podobnych stanowiskach oraz jakie zasady regulują płace w organizacji.
W celu uzyskania głębszego wglądu w poziom przejrzystości wynagrodzeń w Polsce, na rysunku 1 przedstawiono szczegółowy rozkład wyników Indeksu Przejrzystości Wynagrodzeń.
Rysunek 1 Rozkład Indeksu Przejrzystości Wynagrodzeń w Polsce w 2026 roku

Analiza rozkładu Indeksu Przejrzystości Wynagrodzeń (rysunek 1) wskazuje, że obserwujemy wyraźny pik w przedziale 50–60 (aż 32%). Stosunkowo dużo odpowiedzi znajduje się również w przedziałach 40–50 (13%) oraz 30–40 (12%). Natomiast rzadko występują wartości skrajne: niskie wyniki (0–20) stanowią łącznie około 12%, a wysokie (80+) jedynie około 4%. Warto również podkreślić, że najwyższą możliwą wartość indeksu przejrzystości (100) uzyskało zaledwie 1% badanych. Główne wnioski, jakie nasuwają się z analizy histogramu na rysunku 1, to:
W polskich organizacjach występuje raczej niski poziom przejrzystości wynagrodzeń. Brak również skrajnie pozytywnych ocen – pełna przejrzystość to niemal nieistniejące doświadczenie (1%) wśród polskich pracowników. Zatem, nawet jeśli firmy już coś robią w kierunku zwiększania przejrzystości, to pracownicy nie odbierają tego jako „pełną transparentność”. Zatem zwiększanie transparentności wynagrodzeń w Polsce może być wciąż raczej działaniem pozostajacym w sferze deklaracji. O przejrzystości wynagrodzeń mówi się coraz więcej, by pokazać firmę w dobrym świetle, jednak z perspektywy pracowników rzadko przekłada się to na realne doświadczenie jasnych i zrozumiałych zasad oraz przejrzystą komunikację wartości wynagradzania.
Pracownicy w Polsce często „nie wiedzą”, czy ich wynagrodzenia są przejrzyste – zamiast jednoznacznych ocen dominuje ostrożny środek skali. Nie mówią ani „zgadzam się”, ani „nie zgadzam się”, lecz raczej: „trudno powiedzieć”. Problemem w Polsce nie jest więc wyłącznie niski poziom przejrzystości wynagrodzeń, ale również niejasność zasad, brak wystarczającej wiedzy lub brak zainteresowania tym, jak działa system wynagradzania. Rozkład jest „skompresowany wokół przeciętności” – system wynagrodzeń rzadko buduje silne opinie (ani pozytywne, ani negatywne). Organizacje mogą więc tworzyć systemy wynagradzania, które nie są ani jawne, ani całkowicie zamknięte, tylko, jak się wydaje, są „wystarczająco niejasne”. Wystarczająco „otwarte”, by pracownicy nie zadawali zbyt wielu pytań, a jednocześnie na tyle tajemnicze, by nie ujawniać zbyt wiele i nie prowokować trudnych dyskusji. W praktyce największym wyzwaniem nie jest więc wyłącznie niski poziom przejrzystości wynagrodzeń, lecz fakt, że pracownicy nie dysponują wystarczającą wiedzą, by jednoznacznie ocenić zasady wynagradzania. Innymi słowy – problemem nie jest tylko niska przejrzystość, lecz to, że dla wielu pracowników system wynagrodzeń pozostaje „szarą strefą”, której nie da się ani jasno ocenić, ani w pełni zrozumieć.
Nawet jeśli przejrzystość w organizacji faktycznie istnieje – na poziomie specjalistów wynagradzania i w metodologiach zewnętrznych konsultantów – nie ma ona znaczenia, jeśli nie dostrzegają jej pracownicy. To nie formalne zasady ani wyszukane metody wartościowania, lecz ich percepcja przez pracowników kształtuje poczucie sprawiedliwości organizacyjnej.
Oceń przejrzystość swojego wynagrodzenia
Poniżej znajdziesz interaktywne pytania Indeksu Przejrzystości Wynagrodzeń – odpowiedź na trzy pytania i sprawdź, jak wygląda przejrzystość wynagrodzeń w Twojej organizacji oraz jak wypada ona na tle Polski. Ankieta ta jest w pełni anonimowa, nie zapisuje wpisanych do niej odpowiedzi.
Możliwe zastosowania Indeksu Przejrzystości Wynagrodzeń
Indeks przejrzystości wynagrodzeń stanowi wszechstronne narzędzie – od diagnozy sytuacji i benchmarkingu, po ocenę skuteczności działań organizacji oraz wpływu zmian regulacyjnych na organizacje i rynek pracy. Szczególnie istotne jest to, że indeks nie mierzy wyłącznie wdrożenia bądź nie określonych formalnych rozwiązań (np. wprowadzenia w firmie zapisów Dyrektywy UE 2023/970), lecz bada percepcję przejrzystości przez pracowników, co czyni go użytecznym narzędziem do oceny realnego funkcjonowania systemów wynagrodzeń.
Możliwe zastosowania Indeksu Przejrzystości Wynagrodzeń:
1. Punkt odniesienia przed wdrożeniem dyrektywy UE
Indeks stanowi diagnozę, punkt wyjścia przed wejściem w życie unijnej dyrektywy UE 2023/970 wymuszającej zwiększanie przejrzystości wynagrodzeń. Pozwoli to w przyszłości ocenić, czy i w jakim stopniu regulacje rzeczywiście wpłynęły na poziom transparentności w odczuciach pracowników.
2. Diagnoza sytuacji w organizacji i benchmarking (porównanie z rynkiem)
Indeks może być wykorzystywany jako narzędzie do oceny poziomu przejrzystości w konkretnej firmie oraz umożliwia też porównanie własnej organizacji z wynikami krajowymi. Odpowiedź na pytanie: „Czy jesteśmy bardziej czy mniej transparentni niż przeciętna firma w Polsce?”
3. Monitorowanie zmian w czasie – narzędzie do zarządzania zmianą
Regularne badanie indeksu pozwala śledzić efekty zmian w systemach wynagradzania w organizacji (np. wdrożenie widełek płacowych, podanie informacji o wynagrodzeniach w ofertach pracy, wdrożenie wartościowania), co pozwala sprawdzać, czy działania te faktycznie poprawiają percepcję przejrzystości wynagrodzeń w oczach pracowników.
4. Analiza organizacja vs pracownicy
Indeks może być wykorzystany do skonfrontowania opinii menedżerów i specjalistów ds. wynagrodzeń z percepcją pracowników. W tym celu w pierwszej kolejności indeks powinien zostać wyznaczony przez osoby odpowiedzialne za wynagrodzenia, które ocenią, jaki – ich zdaniem – jest poziom przejrzystości płac w firmie na skali od 0 do 100. W drugim kroku indeks wyzaczamy na podstawie odpowiedzi pracowników. Następnie porównuje się wyniki – to, jak postrzegana jest sytuacja przez menedżerów i specjalistów, z tym, jak wygląda ona w rzeczywistości (w opinii pracowników). Duże rozbieżności mogą świadczyć m.in. o braku skutecznej komunikacji wewnętrznej w obszarze wynagradzania, błędnych założeniach kadry zarządzającej dotyczących odczuć pracowników oraz braku wiedzy o systemie wynagradzania wśród pracowników.
5. Samoocena przejrzystości wynagrodzenia
Indeks może pełnić również funkcję narzędzia do samooceny – pozwala zastanowić się nad tym, na ile rozumiemy zasady wynagradzania w naszej organizacji oraz czy postrzegamy je jako przejrzyste. Może służyć każdemu do oceny własnej sytuacji i refleksji nad tym, w jakim stopniu rozumie system wynagradzania oraz jak jego przejrzystość wypada na tle ogólnopolskim.
Metodologia
Próba:
Badanie przeprowadzone na panelu Ariadna na ogólnopolskiej próbie liczącej N=1090 osób (w analizie uwzględniono 612 pracujących na umowę o pracę, zlecenie lub dzieło). Kwoty dobrane wg reprezentacji w populacji Polaków w wieku 18+ dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszkania. Termin realizacji: 20 – 24 marca 2026. Metoda: CAWI.
Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń
Indeks opisuje poziom przejrzystości wynagrodzeń w percepcji pracowników. Obliczany jest na podstawie średniej odpowiedzi na trzy pytania z tabeli 1, mierzonej w skali od 1 do 5. Gdzie 5 to najwyższy poziom przejrzystości, a 1 najniższy. W przypadku pytania dotyczącego przejrzystości komunikacji konieczne jest przekształcenie odpowiedzi według wzoru: 6 – wartość odpowiedzi. Przykładowo, odpowiedź „5 – zdecydowanie tak” jest przekształcana na wartość 1, aby odzwierciedlała niski poziom przejrzystości wynagrodzeń. Średnia obliczona z trzech pytań jest następnie liniowo przekształcana do skali od 0 do 100.
Wzór: Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń = (średnia odpowiedzi − 1) / 4 × 100; gdzie: średnia odpowiedzi – średnia arytmetyczna odpowiedzi na trzy pytania dotyczące przejrzystości wynagrodzeń.
Wyjaśnienie przekształcenia: aby Indeks Przejrzystości Wynagrodzeń przyjmował wartości od 0 do 100, należy zastosować przekształcenie liniowe (x – min) / (max – min) * 100, czyli dla użytej skali odpowiedzi od 1 do 5 mamy: (x – 1) / 4 * 100.
Dokładne wartości indeksu
M = 46,95; SD = 21,44; SE = 0,87; 95% przedział ufności dla indeksu [45,25 – 48,65]
Robustness check
Dodatkowym testem dla prezentowanego tutaj indeksu jest jego replikacja z wykorzystaniem danych z innego badania. Okazja tak pojawia się dzięki badaniom prowadzonym przez H. Kinowską (por. Kinowska, 2025). W badaniu tym prowadzonym w marcu 2025, również pytano o przejrzystość wynagrodzeń, w tym zadano trzy pytania, które można próbować dopasować znaczeniowo do pozycji wchodzących w skład prezentowanego tu indeksu, takie jak:
(1) przejrzystość procedur: „Znam zasady, na podstawie których ustalana jest wysokość mojego wynagrodzenia” (M = 3,33),
(2) przejrzystość wartości: „Moja organizacja udostępnia pracownikom informacje o poziomach wynagrodzeń na poszczególnych stanowiskach” (M = 2,64),
(3) przejrzystość komunikacji: „Mój pracodawca nie ma nic przeciwko rozmowom o wynagrodzeniach w naszej organizacji” (M = 2,88) (Kinowska, 2025; s. 38; Tabela 1.5).
Jeśli skonstruujemy indeks przejrzystości wynagrodzeń na podstawie średnich odpowiedzi na te trzy pytania, mierzących przejrzystość procedur, komunikacji i wartości wynagrodzeń, otrzymujemy wynik na poziomie 49/100. Biorąc pod uwagę zarówno pewne różnice w treści pytań, jak i 95% ufności od 45 do 49 dla Indeksu 2026, można stwierdzić, że wynik ten mieści się w przedziale wiarygodnych oszacowań prezentowanego indeksu przejrzystości wynagrodzeń.
Literatura
Bamberger, P. (2023). Exposing pay: Pay transparency and what it means for employees, employers, and public policy. Oxford University Press.
Brown, M., Nyberg, A. J., Weller, I., & Strizver, S. D. (2022). Pay Information Disclosure: Review and Recommendations for Research Spanning the Pay Secrecy–Pay Transparency Continuum. Journal of Management, 48(6), 1661–1694.
Caulfield, M. (2021). Pay Secrecy, Discrimination, and Autonomy. Journal of Business Ethics, 171(2), 399–420.
Kinowska, H. (2025). Transparentność wynagradzania w opinii osób pracujących w Polsce. W: M. Juchnowicz, H. Kinowska & K. Walczak (red.), Transparentność wynagradzania: Aspekty zarządcze, metodyczne i prawne. Polskie Wydawnictwo Ekonomicnze.
Kulikowski, K. (2023). What do you think of transparent pay? The reflexive thematic analysis of opinions about pay transparency in Poland. Central European Management Journal, 31(4), 447-462.
Palczyńska, M., Rozbicka, I., Rutkowska, K., Lewandowski, M. (2025), Przejrzystość wynagrodzeń – praktyki firm i postawy pracowników, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa.