Czym nie jest zarządzanie oparte na dowodach?
Dookoła koncepcji zarządzania opartego na dowodach (evidence-based management) narosło wiele mitów i nieporozumień. Zacznijmy od wyjaśnienia, czym zarządzanie oparte na dowodach nie jest.
Zarządzanie oparte na dowodach to nie jest zarządzanie tylko w oparciu o to co da się zmierzyć.
Zarządzanie oparte na dowodach to nie jest zarządzanie jedynie w oparciu o wyniki badań naukowych.
Zarządzanie oparte na dowodach to nie jest zarządzanie w oparciu o analizy wskaźników efektywności z pominięciem danych jakościowych.
Zarządzanie oparte na dowodach to nie jest zarządzanie przez pomiar.
Zarządzanie oparte na dowodach to nie jest zarządzanie oparte tylko na obiektywnych liczbach.
Zarządzanie oparte na dowodach to nie jest ignorowanie wiedzy praktyków.
Czym jest zarządzanie oparte na dowodach?
Zarządzanie oparte na dowodach to krytyczne myślenie o zarządzaniu.
Ideę zarządzania opartego na dowodach można lepiej zrozumieć, patrząc na nią przez pryzmat metafory pracy sędziego. By wydać najlepszą możliwą decyzję, sędzia korzysta z różnych dowodów, przesłuchuje naocznych świadków, analizuje zapisy kamer, konsultuje się z opiniami biegłych, a być może przysłucha się pozornie nic nieznaczącym plotkom. Dobry sędzia nie wybiera dowodów pasujących do jego poglądów, nie słucha jedynie opinii autorytetów prawniczych i nie opiera się na tym co mówi rodzina poszkodowanego. Sędzia krytycznie ocenia wiarygodność informacji (dowodów) z różnych źródeł i na ich podstawie ocenia, co jest w konkretnej sytuacji, faktem a co fikcją. Podobnie powinniśmy działać w zarządzaniu opartym na dowodach, powinniśmy gromadzić dowody z wielu różnych źródeł i krytycznie oceniać ich wiarygodność by podjąć najlepszą z możliwych decyzji (Barends, Rouseeau & Briner 2014). Celem zarządzania opartego na dowodach nie jest prowadzenie zawiłych analiz statystycznych, ale odróżnianie faktów od menadżerskiego folkloru i marketingowych sloganów, które z każdej strony zalewają praktyków zarządzania.
Podstawową zasadą opierania się na dowodach w zarządzaniu jest to, że dobre decyzje powinny opierać się na analizie wszystkich dostępnych w danym momencie dowodów, a nie na tych dowodach, które są najłatwiej dostępne lub najbardziej rozreklamowane.
Idea zarządzania opartego na dowodach rozwijana jest przez organizację non profit The Center for Evidence-Based Management (CEBMa). Zarządzanie oparte na dowodach jest tu definiowane jako podejmowanie decyzji dzięki rozważnemu wykorzystaniu dowodów z wielu źródeł i ich krytycznej analizie poprzez:
1. Zadawanie właściwych pytań: problem trzeba przełożyć na konkretne zadanie do rozwiązania
2. Poszukiwanie dowodów: korzystanie z różnych dowodów
3. Ocenianie dowodów: krytyczna ocena wiarygodności i przydatności dowodów
4. Łączenie dowodów: wybieranie, zestawianie i scalanie dowodów
5. Stosowanie dowodów w praktyce: uwzględnienie dowodów w podejmowaniu decyzji
6. Ewaluowanie: ocenianie wyników podjętych decyzji
Jakie są źródła dowodów w zarządzaniu opartym na dowodach?
Tak jak sędzia nie opiera się na jednym źródle dowodów tak i w zarządzaniu opartym na dowodach nie opieramy się tylko na jednym dowodzie, ale stosujemy cztery źródła dowodów:
• dowody naukowe – opublikowane wyniki badań naukowych,
• dowody organizacyjne – dane, fakty i liczby zebrane z organizacji,
• dowody z doświadczenia – doświadczenie zawodowe praktyków,
• dowody od interesariuszy – wartości i przekonania ludzi, na których nasze decyzje mają wpływ.
Dowody naukowe
Dowody naukowe – odnoszą się do wyników badań naukowych, publikowanych w recenzowanych czasopismach naukowych. Gdy szukamy informacji o skuteczności metod i technik zarządzania ludźmi, informacje pochodzące z badań naukowych prowadzonych przez niezależnych badaczy, mogą być źródłem o wiele bardziej rzetelnym, niż informacje od osób, które takie metody sprzedają i na nich zarabiają. Wśród dowodów naukowych szczególne miejsce zajmują metaanalizy i systematyczne badania przeglądowe, które stanowią podsumowania wielu badań nad tym samym problemem. Pamiętajmy, że jedno badanie nigdy nie dostarcza wiarygodnych wyników.
Dowody organizacyjne
Dowody organizacyjne – to informacje zebrane w organizacji, w której kontekście podejmujemy decyzje lub zmagamy się z jakimś problemem. W zarządzaniu ludźmi decyzje podejmujemy zawsze w określonym kontekście organizacyjnym, a kontekst ten ma ogromne znaczenie. Ten sam pracownik, który jest idealnym kandydatem dla międzynarodowej korporacji, może zupełnie nie pasować do małej firmy produkcyjnej. Ta sama strategia wynagradzania może być strzałem w dziesiątkę w firmie produkcyjne, ale zupełnym pudłem w agencji reklamowej. Polityka personalna, która sprawdza się w dynamicznie rozwijającej się firmie IT, nie musi się sprawdzić w firmie IT, która aktualnie jest na skraju bankructwa. Dlatego w zarządzaniu opartym na dowodach musimy brać pod uwagę informacje kontekstowe. Chodzi tu zarówno o gromadzone przez wiele firm dane „twarde” jak kluczowe wskaźniki efektywności, wyniki finansowe czy dane o satysfakcji pracowników i klientów, ale też o dane „miękkie” takie jak wiedza o kulturze pracy czy konfliktach na różnych poziomach organizacji.
Doświadczenie zawodowe i opinie praktyków
Doświadczenie zawodowe i opinie praktyków – nie są to opinie ekspertów od wszystkiego czy konsultantów, którzy za odpowiednią stawkę znajdą rozwiązania każdego problemu. Nie są to rady osób, które występują na konferencjach, w telewizji czy są królami internetowego marketingu. Dowodem są opinie praktyków, którzy mają konkretne, praktyczne doświadczenie z takim samym problemem, z którym my się aktualnie mierzymy. Doświadczony brygadzista może powiedzieć nam więcej, o tym jak skuteczna będzie nasza nowa strategia motywowania pracowników produkcji niż nie jeden internetowy coach inspirator. Opinie, z których powinniśmy korzystać to opinie doświadczonych praktyków. Doświadczeni praktycy poprzez długotrwałe uczenie się na podstawie refleksji nad własnymi błędami mogą mieć wiedze pozwalającą na trafny wgląd w sytuacje, dlatego zawsze powinniśmy pytać ich o zdanie.
Dowody od interesariuszy
Dowody od interesariuszy – interesariusze (stakeholders) to wszyscy ci ludzie, na których nasze decyzje mogą mieć wpływ, i na których mogą w jakiś sposób oddziaływać. To zarówno kierownictwo organizacji jak i jej pracownicy czy klienci. Podejmując decyzje dotyczące zarządzania, musimy zastanowić się jaki wpływ może mieć ona na różne osoby w organizacji i poza nią. Jak nasza decyzja będzie odbierana przez innych? Wprowadzając jawność wynagrodzeń w firmie, możemy ucieszyć kandydatów do pracy, ale jak na to zareaguje dyrekcja czy aktualni pracownicy? Wysoko premiując nadgodziny, możemy zapewnić ciągły dostęp do naszych usług i zadowolić klientów, ale jakie będzie to miało skutki dla długotrwałego zaangażowania pracowników? Zarządzając w oparciu o dowody, musimy zebrać informacje o tym co o naszych planach sądzą ci, których rezultaty naszych działań mogą dotknąć.
Jeśli w zarządzaniu ludźmi chcemy opierać się na dowodach to musimy pamiętać, że żadne źródło dowodów niej jest ważniejsze niż inne, powinniśmy korzystać z wszystkich czterech źródeł i krytycznie oceniać ich wiarygodność.
Poniższy schemat przedstawia graficzne podsumowanie modelu zarządzania opartego na dowodach proponowanego przez Barends, Rouseeau i Briner (2014). Model przedstawia cztery źródła dowodów i sześć kroków ich krytycznej oceny.
Model zarządzania opartego na dowodach. Cztery źródła dowodów i sześć kroków ich krytycznej oceny według Barends, Rouseeau i Briner (2014).
Bibliografia
Teks powstał na podstawie:
Barends E., Rouseeau D.M. Briner R.B (2014) Evidence-Based Management, The Basic Principles , Center for Evidence Based Management https://www.cebma.org/wp-content/uploads/Evidence-Based-Practice-The-Basic-Principles-vs-Dec-2015.pdf
Zobacz też:
Kulikowski K. (2018). 11 przykazań Evidence Based HR. WzkanikiHR.pl https://wskaznikihr.pl/biblioteka/11_przykazan_evidence_based_hr_e7b3ea9e
Rousseau, D. M., & Barends, E. G. (2011). Becoming an evidence‐based HR practitioner. Human Resource Management Journal, 21(3), 221-235. https://doi.org/10.1111/j.1748-8583.2011.00173
Center for Evidence Based Management, Zasoby wiedzy o zarządzaniu opartym na dowodach
