Kto zbudował piramidę Maslowa?
Wielu z nas posługuje się piramidą potrzeb Maslowa i używa jej, by zrozumieć ludzką motywację. Zastanówmy się jednak przez chwilę, skąd wiemy, że ta teoria jest prawdziwa?
Na różnych szczeblach kształcenia bez mrugnięcia okiem przyjmowaliśmy za prawdę objawioną, że ludzie mają potrzeby, które ułożone są według ich ważności w zgrabną piramidę – mało kto pytał, jakie są na to dowody? Zgrabna piramidka odpowiadała naszym osobistym doświadczeniom i była tak intuicyjnie pociągająca, że po prostu musiała być prawdziwa.
Czy jednak mieliśmy kiedyś w ręku oryginalne teksty Maslowa?
Bridgman, Cummings i Ballard (2019) prześledzili prace Maslowa w poszukiwaniu tego, jak stworzył on swoją piramidę, jednak w jego klasycznych dziełach piramidy nie znaleźli.
Analizując publikacje Maslowa, badacze zwrócili uwagę, że nigdy nie przedstawiał on swojej teorii potrzeb w postaci piramidy.
Skąd wzięła się piramida Maslowa?
Skąd zatem wzięła się piramida Maslowa? – można powiedzieć, że została stworzona przez naszą zbiorową wyobraźnię i potrzebę prostego wyjaśnienia skomplikowanej kwestii ludzkich potrzeb. Bridgman, Cummings i Ballard (2019) sugerują, iż to co dziś znamy jako piramidę potrzeb, jest efektem lat przekształcania i upraszczania oryginalnych pomysłów Maslowa, poprzez różnych konsultantów i autorów podręczników potrzebujących prostego i intuicyjnego schematu ludzkich potrzeb. Piramida dobrze się prezentuje i dobrze się sprzedaje na szkoleniach, tak dobrze, że nikt nie wątpi w jej prawdziwość i nie pyta, czy aby na pewno jest to dzieło Maslowa. Odwołanie do autorytetu „klasyka psychologii” nadaje dodatkowego splendoru i brzmi uczenie, a oczywisty w swej prostocie estetyczny i koherentny symbol piramidy usuwa wszelkie wątpliwości.
Krytyka piramidy
Jednak Maslow piramidy potrzeb nie tylko nigdy nie przedstawił, ale nie ma także zbyt wielu dowodów, by piramidalna hierarchia potrzeb, jaką znamy z setek materiałów i szkoleń, sprawdzała się w praktyce. Do głównych zarzutów pod kątem piramidy, zdaniem Bridgman, Cummings i Ballard, (2019) możemy zaliczyć:
Upraszcza ona złożony obraz różnorodnych ludzkich potrzeb, redukując go do poziomu obrazka z książeczki dla dzieci.
Hierarchia potrzeb nie jest, jak chce tego piramida, uniwersalna – czyli taka sama dla wszystkich ludzi we wszystkich kulturach. Dla różnych ludzi różne potrzeby mogą mieć różną wartość.
Potrzeby nie są zaspakajane jedna po drugiej, zwykle dążymy do zaspokojenia kilku potrzeb jednocześnie.
Brak zaspokojenia potrzeb uznawanych w piramidzie za bardziej podstawowe nie uniemożliwia zaspokojenia potrzeby „wyższej”, np.: nawet głodujący człowiek może znaleźć samorealizację w religii czy przynależności do grupy społecznej.
Piramida potrzeb sugeruje, że osoby, które są majętne i nie muszą codziennie myśleć o zarabianiu, ale mogą oddać się realizacji swoich pasji, stoją na wyższym poziomie ludzkiego rozwoju niż osoby, które z różnych powodów muszą codziennie walczyć o zarobek i skupiać się na potrzebach bardziej “podstawowych”.
Jak twierdzą Bridgman, Cummings i Ballard (2019), coraz więcej badań pokazuje, że potrzeby nie są ułożone w taką hierarchię, jak chce tego nasze wyobrażenie piramidy Maslowa.
Historia ta pokazuje nam, że zawsze warto myśleć krytycznie, sięgać do źródeł i sprawdzać, co „klasycy” mieli na myśli, a nie polegać jedynie na wielokrotnie odgrzewanych opisach z drugiej ręki. Może się okazać, że gdy zapoznamy się z oryginalną pracą naszym oczom ukaże się zupełnie inny obraz niż ten, którego oczekujemy.
Dowiedz się więcej u źródła
Jeśli zainteresowała Cię historia piramidy Maslowa, to jej szczegóły znajdziesz w artykule Bridgman, Cummings i Ballard (2019) Who built maslow’s pyramid? a history of the creation of management studies’ most famous symbol and its implications for management education. Na podstawie powyższego artykułu przygotowałem ten opis – link do oryginalnego tekstu w bibliografi.
Tekst pierwotnie opublikowany na FB https://www.facebook.com/EvidenceBasedHR
Bibliografia
Bridgman, T., Cummings, S., & Ballard, J. (2019). Who built Maslow’s pyramid? A history of the creation of management studies’ most famous symbol and its implications for management education. Academy of Management Learning & Education, 18(1), 81-98. https://doi.org/10.5465/amle.2017.0351
Who built Maslow’s Hierarchy of Needs pyramid? A New History of Management
